การดูจิต สติ ความคิด

สำรวจใจ ให้จิตสดใส ได้ด้วยสติ ต้อนรับปีใหม่ที่จะมาถึงนี้
โรงเรียนเพลินพัฒนาได้รับเกียรติจากดร.วรภัทร์ ภู่เจริญ
มาชวนกันดู "ละครขันธ์ 5" กัน เมื่อวันที่ 2 ธ.ค.ที่ผ่านมานี้

ขอคัดบางส่วนมาเล่าสู่กันฟังค่ะ

ส่วนใหญ่มีคนแปลกใจกับผมมาก
พอคนเชิญผมไปสอนเรื่องเรียนรู้ ผมสอนธรรมมะ
เชิญผมไปสอนธรรมะ ผมสอนเรื่อง learning
เราต้องมีทักษะในการเรียนรู้

ประเทศนี้มีอะไรดีๆ คนเล่นหุ้นมีไม่กี่แสนคนเอง
ตึกก็เป็นของต่างชาติหมด
เราเข้ามาทำไม เรียนให้เก่ง จบมาเป็น salary man
เวลาเราจะซื้อของเราใช้เวลาเลือกมาก หยิบมาดูแล้วดูอีก ?
แต่ชีวิตลูกประเมินไม่ได้ เราดู เราเลือกหรือเปล่า
เราสนใจจะดูไหมว่าอาจารย์ในมหาวิทยาลัยสอนลูกเราอย่างไร

สมัยนี้ทางเข้ามหาวิทยาลัยดีๆ มีสองทาง
ทางการสอบ และทางโฮมสกูลด้วยการทำ portfolio
หลานผม จบสถาปัตย์
ไปเรียนต่อออสเตรเลีย ตอนนี้บอกว่าเข้าใจแล้ว ที่นั่นสอนให้เรียนรู้ตัวเอง
ตอนนี้เขาทำเรื่องใจ อาจารย์ออสเตรเลียบินมาอยู่กับกระเหรี่ยงมาเรียน “วัฒนธรรม”
อินเดียนแดง เก่งกว่า ดีกว่า เลยยอมแพ้คนขาว
เราถูกฝรั่งหลอกว่าเราโง่
CEO ของไทยพาบริษัทไปไม่ถึงไหน
Balance score card, KPI พวกนี้เขาเลิกหมดแล้ว
ที่อื่นเขาคิด system เอง พวกอาจารย์ก็ไปดูแล้วมาเขียนเอาทฤษฎีมาประกอบเอามาสอนเรา
ในความเป็นจริง ระบบพวกนี้เป็นไดนามิค มันเปลี่ยนไปเรื่อยๆ

ระบบคิดแบบไทย ทำให้เรียนศาสนาพุทธไม่ถึงแก่น
ตอนนี้ฝรั่งศึกษาศาสนาพุทธ ต่อไปไม่แน่นะใครอยากเรียนพุทธศาสนาอาจต้องไปเมืองนอก

คนเรียนแพทย์ มาบอกพวกเราว่าเราเป็นอะไรนี่เราเชื่อนะ
แต่พอคนเรียนเรื่องน้ำมา บอกว่าปีหน้าน้ำจะท่วม แพทย์ไม่เชื่อนะ

ผมจะสอน การบริหารความเสี่ยง
เราไม่เคยน้ำท่วม ไม่ได้แปลว่าจะไม่ท่วม
ประเทศไทยสงบมานาน มันมีเรื่องก็เป็นเรื่องธรรมดา
มองยาวๆ อีกร้อยปี กระดูกสนธิกับทักษินอาจวางคู่กัน
ในคนดีก็มีชั่ว ในคนชั่วก็มีดี

หลักบริหารความเสี่ยง
คนจีนสอนว่าอย่าเอาไข่ทั้งหมดไว้ในกระจาดเดียวกัน
เรื่องนี้ก็เหมือนกัน
ผมก็ภาวนาว่าอย่ามีน้ำท่วม ถ้าท่วมผมก็มีทางออก ถ้าไม่ท่วมก็ขอบคุณ
ผมกำลังบอกว่าน้ำกำลังท่วมกรุงเทพฯ คุณจะใส่หมวกกันน็อคหรือเปล่า
อาจารย์อาจองก็ออกมาเตือน
อะไรจะเกิดขึ้นก็เกิด ใครจิตเกิดชาติหน้ามาเจอเหตุการณ์แบบนี้อีก
ว่างๆ จะพาไปบ้านจำรุง เด็กเรียนจบ ป.6 ไม่เรียนต่อแล้ว
ชุมชนจิตอาสา ไม่มีการสอบแล้ว
เราเหมือนเดินทางด้วยทางด่วน ผ่านสระบุรี บอกว่าไม่มีอะไร
ใจเราไปขอนแก่น เราเป็นคนหยาบๆ ผลักลูกให้คิดอะไรหยาบๆ
Happiness มันอยู่ along the way นะ
เราเคยดุลูกเพียงเพื่อให้เขาเรียนเก่งไหม
กว่าจะเป็นหมอวันนี้ ทำอะไรไปบ้าง รักษาคนผิดๆ ไปมากขนาดไหน
จากมนุษย์ที่สวยงาม กลายเป็นคนเก่งวิเศษกว่าคนอื่น

ประเทศไทยมีอะไรให้ศึกษาอีกเยอะ ?ที่จริงไม่มีวัชพืชนะทุกอย่างมีประโยชน์หมด
เราขี้เกียจเรียนรู้ อะไรประโยชน์น้อยก็ว่าเป็นวัชพืช
ข่าวดี บ้านเมืองมั่ว วิกฤตมาโอกาสก็มา
ดอกบัวมาจากโคลนตม
เศรษฐกิจแย่   สังคมแย่ คนหันมาปฏิบัติธรรมกันเยอะ
บริษัทที่ผมเป็นที่ปรึกษา ผมให้ปลูกรั้วกินได้
ปลูกต้นกล้วย พอน้ำท่วมก็ตัดแล้วกอดไว้
ถ้าน้ำเค็ม ก็กัดกิน อยู่ได้ตั้ง ๗ วัน

คุยทางโลกแล้ว มาคุยทางธรรมบ้าง
ยากหน่อยนะ
ตัวที่ตัดสินว่าชาติต่อไปจะไปไหนอยู่ที่กลางจิต
จิตนิ่ง ผิวน้ำนิ่ง
เรียบแบบปุถุชน แบบพระอนาคา แบบพระอรหันต์
พอกระเพื่อมหนึ่งครั้ง ก็จะถูกบันทึกไว้
พอจิตขยับ ก็มีปัญหา
จะนิพพาน คือให้นิ่งนานๆ
กฎ used กับ disused อะไรไม่ได้ใช้ ไม่มีประโยชน์ มันก็จะทิ้งไปเอง
ผู้หญิงบรรลุธรรมง่ายกว่านะ พระพุทธเจ้าไม่ได้บอกว่าต้องบวชนะ

มองเป็น process
อะไรเป็น input ให้น้ำขยับ คือ ความคิด คนละตัวกับจิต
หมายถึงความคิดจร ที่คิดตอนจิตขยับ แบบโลกๆ
คิดตอนนิ่ง เป็นปัญญา ไม่มีคนไม่คิดนะ
ถ้าเข้าใจไม่ได้ ขอใช้คำว่า “อารมณ์”
คิดตอนมีอารมณ์ไหน เช่น คิดตอนหิวข้าว พูดอะไรออกไป
ความคิดตอนจิตว่างเป็นปัญญา

หลายคน บอกว่าไม่ฟังผม
ผมไม่สอนธรรมะให้คนเยอะๆ นะ
ผมสกรีนคนนะ ถ้ามาบอกว่าต้องสุภาพอย่างนั้นอย่างนี้ แสดงว่ายังอีกไกล

ตอนคิดเรื่อง A อยู่พอมีความคิด B เข้ามา เรารู้ทันไหม
มันเร็วนะ ดูทันหรือเปล่า
ทำไมเราของขึ้นง่ายขนาดนั้น
เพราะเราสะสมธนาคารขยะความคิดไว้เยอะ
พออะไรมากระทบปั๊บ เราปี๊ดเลย

เกิดก่อนไม่ได้แปลว่าฉลาดกว่า แต่แปลว่าโง่ก่อน
ส่วนใหญ่จิตเกิด เป็นเพราะความคิดที่มาจากการตัดสินพิพากษา
ลองห้อยแขวนคำพิพากษา หยุดตัดสินอะไรดูสิครับ
เราเชื่ออะไรที่คนบอกๆ มา

ทำอย่างไรให้น้ำนิ่ง
พร้อมหรือยัง จะบรรลุธรรมให้ท่องคาถาไว้ “ช่างแม่ง”

เริ่มละครธรรม
(ขออาสาสมัครสองคน แสดงเป็น ใจ (จิต) และ กาย)
จิตเกิด กายก็มีอาการ
เมื่อจิตเกิด กายก็เกิดอาการ เกิดพฤติกรรมตาม
ใจ คือ จิตว่างๆ จิตคือใจที่ไม่ว่าง
ทำอย่างไรให้จิตไม่ทำงานนานพอสมควร นิพพาน

(ขออาสาสมัครอีกสี่คน แสดงเป็น หู ตา จมูก ลิ้น)
หู ตา จมูก ลิ้น เป็น “จุดรับของ”
กาย ก็ รับรู้ ร้อน หนาว ฯ
จิต นี่วันๆ หนึ่งก็ทำร้ายตัวเองขึ้นมาได้เอง
เพราะมีอีกสองคน
(ขออาสาสมัครอีกสองคน แสดงเป็นความคิด และ สัญญา)
นั่นคือ ความคิด และ สัญญา เป็นตัว analyzed ให้ใจฟัง
ใจมีความคิดเป็นอาหาร เบิกมาจากท้องพระคลังชื่อสัญญา
จะทุกข์ จะสุข จะฉิบหาย จะบรรลุธรรม ก็เพราะความคิด
สัญญา แต่ละคนไม่เท่ากัน
อีกคนคือ ยมบาล
จะบันทึกว่า มีอะไรเกิดขึ้นกี่ครั้ง และจะเป็นคนจัดสรรให้ว่าชาติหน้าจะเจออะไรบ้าง
บันทึกทั้งเรื่องดี และไม่ดี

ในการปฏิบัติธรรม โจรเดินมากับพระอรหันต์ ต้องเห็นเท่ากัน อย่าไปตัดสิน
ไม่ว่าอะไรจะเกิด เราดูที่ตัวเรา เรามีเวลาแค่สามหมื่นกว่าวันเอง

ขอผู้ชายอีกคนหนึ่ง สมมุติเป็นเคหะวัตถุอันหนึ่ง
แสงมาโดน กระแทกตา เกิดผัสสะ   ส่งไปที่สัญญา
สัญญาก็แล้วแต่จะสะสมอะไรมา แต่ละคนต่างกัน
พวกเรามองว่าเป็นผู้ชาย แต่ถ้าเป็นสัญญาของมนุษย์ต่างดาวจะมองว่าเป็นอะไร
ฉะนั้น อย่าไปทะเลาะกับใคร

แต่ถ้าในอดีต สะสมเรื่องเกี่ยวกับผู้ชายไม่ดี
จิตขึ้น กายขึ้น รังเกียจ กล้ามเนื้อเกร็ง
แต่สมมุติว่า ผู้ชายคนนี้เป็นเรน
สะสมว่าผู้ชายเกาหลีน่ารัก
จิตเกิดอีกแล้ว อาการทางกายเกิดตาม
ยมบาลบันทึกทันที
ทำอย่างไรจะตัดวงจรนี้
(คนแสดงเป็น) จิตนั่ง (คนแสดงเป็น) ตัวคิดยืน อันนี้ใช้ได้ คิดตอนจิตนิ่ง

ถ้าจะบรรลุธรรม
ทำลาย หู ตา จมูก ลิ้น ได้ไหม
ไปบวชชี ก็เอาสัญญาไปด้วย ไม่ได้ผลหรอก
บวชไปก็เสียเวลา

มันต้องมีตัวหนึ่งฝึกขึ้นมา
ขอ (อาสาสมัคร) อีกคน คนนี้ชื่อ “สติ”
ใน matrix ภาค 3 ตัวนี้จะมา
มีหน้าที่คอยเตือนว่า อย่าขึ้น
สติมี 4 ระดับ
ง่ายสุด คือ ดูกายในกาย เพราะจากกระบวนการนี้ตั้งแต่รับ input เข้ามา
การกระทบกายเป็นผลสุดท้าย
ลำดับการกระทบคือ
1.    หู ตา จมูก ลิ้น
2.    คิด สัญญา
3.    จิต
4.    แล้วค่อยมา กาย
มือใหม่ดูไม่ทัน เห็นได้เฉพาะที่กาย
ให้ดูการเปลี่ยนแปลงของกายไว้

(ขออาสาสมัครอีกคน) สติ (คนนี้) พอเก่งขึ้น ?ก็จะดูเวทนา ที่กาย ปวด เจ็บ หนาว ร้อน และดูที่ใจด้วยว่า สุข หรือ ทุกข์
(ขออาสาสมัครอีกคน)
คนที่สาม ดูจิตอย่างเดียว ดูว่า กุศล หรือ อกุศล
(ขออาสาสมัครอีกคน)
คนที่สี่ ดู over all ดูทั้งความคิดด้วย
ดูความคิดที่เข้ามากระแทกจิต
คนจะฝึกแนวนี้ ต้องฝึกดูกายมาก่อน

พออะไรมากระทบ หู ตา จมูก ลิ้น
สติ ต้องเตือนความคิดว่า สักแต่ว่าเห็น
ตบให้ ความคิดลง จิตลง กายสงบ อกุศลให้ทิ้ง

ยมบาล จะบันทึกอย่างเป็นกติกา
ดูว่ามีครุจิตไหม (คิดร้ายมากๆ) มีการกระทำหนักๆ ไหม เช่น ทำร้ายพ่อแม่
หรือเป็นอาจินกรรมไหม กรรมที่ทำบ่อยๆ เป็นเนืองนิตย์ เช่น บ่นทั้งวัน
วางซะมั่งนะ
ครูถึงลงนรกเยอะ บ่นทั้งวัน
ที่ใดมีกติกามาก ทุกข์เยอะ
ตัว “ก” คือ กฎ มี “ติ” แล้วมี ”กา” คือ พิพากษา
ญี่ปุ่นมีกติกาเต็มไปหมด อังกฤษกติกาเยอะ
เป็นแชมป์ฟุตบอลล่าสุดนานมาแล้วเพราะไม่เปลี่ยนวิธีเล่นเลย
อะไรๆ ก็อิงกฎหมาย มันต้องอิงใจแล้ว
ถ้าไม่มีอาจินกรรม ก็ไปดูอาสัญกรรม
หน้าที่ของยมบาล ไม่ให้เราลงนรก ข้างล่างมันแน่นมาก
ท่านจะหลอกเราให้เราทำกรรมดี
พวกเราพยายามทำจิตใจให้สดใส มีอกุศลให้ดีดออก
อย่าตามดู เดี๋ยวจะแปลงร่างเป็นกุศลแบบปลอมๆ

ดีด พันธมิตรออกไป แกนนำทั้ง 5 คือ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ
พระพุทธเจ้าสอนให้เรามีมงคล 38 ให้คบบัณฑิต คือ ผู้รู้ทางเข้านิพพาน
ฟังธรรมตามกาล คือ ตามกาละเทศ

ช่วง ตอบคำถาม

ลูกอยากรักษาศีล ๕ ผิดไหม
ผิดตั้งแต่กังวลแล้ว ถ้าคนปฏิบัติธรรมดีๆ กายเมาแต่จิตไม่เมา ไม่อินด้วย ไม่ได้โหยหา
มนุษย์มีน้อยกว่าเทวดา เป็นมนุษย์ประเสริฐสุดๆ ไม่จำเป็นว่าเป็นเทวดาต้องดีเสมอนะ
เทวดาทีพื้นที่ มีภพภูมิ เทวดาในป่าไม่เคยเข้าเมือง ดุนะ ทำจิตว่างๆ ค่อยๆ คุย
ถ้าคิดว่าสู้ไม่ไหว ให้นึกถึงกระบวนของซุนวู 38 ท่า เลือกใช้เอาท่าสุดท้าย คือ หนี

ถ้าเราต้องการทำให้จิตเป็นกุศลมากที่สุด ละอกุศลมากที่สุด หรือไม่ยึดติดทั้งสองอย่าง ทำอย่างไร
แล้วในสัญญาของเรามีอะไรมากกว่ากัน ถ้าเราสะสม “ลบ” มากๆ โอกาสที่เราคิดลบมีมาก
เราจะไดอะล็อคกันมากๆ คิดแต่กุศล อะไรที่เป็นกุศลก็ทำ
เป็น management อย่างหนึ่งนะ เป็น U theory
สมัยใหม่ sensing   เป็นสิ่งที่จะทำให้องค์กรต่างกันเยอะ
โรงเรียนไทยเป็น style วางแผนหมด วันนี้อยากสอนอะไร
ยามที่จิตสงบ มันจะ pop up ความรู้ในชาติก่อนๆ ขึ้นมา
เราเรียนมาหลายชาติแล้ว ดึงข้ีนมาใช้นะ

ฤกษ์สำคัญไหม
คำว่าดูฤกษ์ คนโบราณวางอุบายไว้ว่าดูฤกษ์ แปลว่าเลิกดู
ชีวิตคิดมาก เลยเป็นทุกข์
ตั้งแต่มี internet คนเข้าถึงพระธรรมง่ายขึ้น
มีฤทธิ์ คือ ริดรอนความอยากออกให้หมด

อะไรเป็นตัวชี้วัดว่าเรากำลังคิดหรือทำกุศลหรืออกุศลอยู่
ให้ดูว่า อกุศลมาพร้อมการตำหนิติเตียน ตัดสิน เพ่งโทษ ลำเอียง หมั่นไส้
ง่วง เหงา หาวนอน เคียดแค้น ฯ
เวลาจิตเกิด ต้องให้เวลาตัวเอง 3 นาที ต้องคิดใหม่
ผมทำกระเป๋าหาย ที่แปล theory U ไว้ตั้งเยอะหายไปด้วย
3 นาทีคิดใหม่ เออ...ดีเหมือนกัน ได้อ่านอีกรอบ อาจได้อะไรดีๆ ที่ตอนอ่านรอบแรกมองข้ามไป

เรื่องกฎแห่งกรรม
การทำทานบ่อยๆ เทวดาจะมาซีร็อคทานของเรา
แต่มันมีกรรมโง่ๆ ในปัจจุบันทำให้เกิดเรื่องได้
คนที่ปล่อยให้ตัวเองไปตามกฎแห่งกรรม เป็นมิจฉาทิฐฐิ
กฎแห่งกรรมมีไว้ให้ฝึก เพราะหน้าที่หลักของเราคือสะสมสติ
พอสติเต็ม จิตว่าง คิดจะเป็นกุศล เป็นประโยชน์
ต้องคิดดีภายใน 3 นาที

เวลามีคนทำให้เราไม่พอใจ เราคิดกุศลแผ่ไปให้เขาได้ไหม
เวลาแผ่เมตตา ผมจะไม่เอ่ยชื่อ เพราะจะทำให้ความแค้นขึ้น
แผ่เมตตาให้เทวดาประจำตัวเขา เทวดารับง่ายกว่า
แต่ก็อยากให้เจอทุกอย่างตามความเป็นจริง เมตตาไม่มีประมาณ

ลูกกลัวผี ฝึกอย่างไร
เรื่องกลัวผีแก้ยาก ผมพาลูกไปโรงถ่ายหนัง เล่นผีหลอกกัน
แต่พอฟังพระพูดว่านั่งสมาธิจะมีผีมานั่งข้างๆ ก็เลยยิ่งกลัว
ให้เป็น action learning เจอเอง รู้เอง
คิดบวกให้หมด เห็นแสดงว่าเป็นญาตเรา

ขอมุมมองของอาจารย์ มาดามคูรี คนที่คิดเรื่องรังสี ฯ ต่างๆ ถ้าเด็กชอบจะทำอย่างไร
ส่วนใหญ่ประสบความสำเร็จแล้วค่อยเขียน และมักจะโม้
ไอนสไตน์ บอกว่าความสำเร็จของเขาได้จากการคุยกับหลายๆ คน สะสมมา
ครูไทยจะชื่นชมคนสุดท้ายของกระบวนการ
เอดิสันบอกไว้ในช่วงสุดท้ายของชีวิต เขาบอกว่าถ้าย้อนเวลาได้เขาจะไม่คิดประดิษฐ์อะไร
เพราะปัญญาของคนสมัยนี้ยังมาไม่ถึงที่จะรับสิ่งประดิษฐ์นี้
เด็กชอบนักวิทยาศาสตร์แนวทำลายล้าง เราปล่อยไหล เดี๋ยวเขาจะไปของเขาเอง ให้เขาคิดเองมั่งเถอะครับ

อาจารย์บอกว่าความรู้ไม่สำคัญ ตอนนี้เราเอาลูกมาเพลินพัฒนา?ถึง ป.๖ แล้วเอาออกมาสอนให้บรรลุธรรมดีไหมคะ
สมมุติ กับวิมุติ ต้องไปด้วยกัน
ต้อง Know how to learn สำคัญตรงนั้นนะ Learn how to learn
ที่ดินในต่างจังหวัดยังพอมีเหลือ ให้รีบไปหาไว้บ้าง
ไม่มีองค์กรไหนซื่อสัตย์กับลูกเราหรอก ถ้าลูกเราโหล่ยโท่ย เขาก็ไล่เราออก
หรือกิจการของเรา เราสร้างมา เราชอบ
แต่ถ้าลูกไม่ได้ชอบ จะทำต่อไปได้เหมือนเราทำได้อย่างไร
เราทำตอนพ่อเราจน ลูกทำตอนพ่อมันรวยแล้ว โจทย์เราต่างกันนะ
ไม่ต้องเชื่อผมหมด โลกนี้มันผสมผสานความแตกต่าง
เรียนรู้ไปเรื่อยๆ เดี๋ยวก็สนุก

ข้อคิดวันนี้
•    หลงในอดีต เคียดแค้น หลงในอนาคต กังวล
?    เวลาจิตเกิด ต้องให้เวลาตัวเองเปลี่ยนเป็นคิดดีให้ได้ภายใน 3 นาที

เราเป็นสมาชิกตะโกดัดแห่งชาติ ส่งลูกไปโรงเรียนที่มีลวดดัดเป็นรูปตัวนั้น ตัวนี้
มีเรื่องให้สอนเยอะนะ เรื่องเลี้ยงลูก เป็นทีมเดียวกันหรือยัง
มานั่งล้อมวงแล้วคุยกัน ภาษาผมคือการด้นสด มีกติกากันว่า
กติกา คือ ปล่อยไหล คือไม่ตำหนิกัน
ออกจากไข่แดงของเรา พบในเรื่องที่เราไม่เคยเจอมาก่อน
เราได้เรียนรู้จากการออกนอกความคุ้นชินของเรา

การดูจิต สติ ความคิด

ความคิดเห็น