7 วิธีป้องกันนิ่วในไต

จดหมายข่าวโรงพยาบาลเซนต์ แอกเนส US ตีพิมพ์เรื่อง 'DASH diet may lower kidney stone risk' = "อาหาร DASH อาจลดความเสี่ยงนิ่วในไต (kidney = ไต; stone = ก้อนหิน นิ่ว; risk = ความเสี่ยง)" ผู้เขียนขอนำมาเล่าสู่กันฟังครับ

อาหาร DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension) คือ อาหารต้านความดันเลือดสูง ซึ่งโครงสร้างหลักประกอบด้วยผัก ผลไม้ (ผลไม้ทั้งผล หรือน้ำผลไม้ปั่นรวมกาก ไม่เติมน้ำตาล ไม่ใช่น้ำผลไม้กรองกาก),... (มีต่อ)

...

(ต่อ)... ธัญพืช (กลุ่มข้าว ควรเป็นธัญพืชไม่ขัดสี เช่น ข้าวกล้อง ฯลฯ อย่างน้อย 1/2), นม-ผลิตภัณฑ์นมไขมันต่ำ, โปรตีนไขมันต่ำ (ควรเป็นโปรตีน เช่น เนื้อไม่ติดมัน ไก่นำหนังออก ฯลฯ มีโปรตีนจากพืชอย่างน้อย 1/2),

ไขมันจากน้ำมันพืชชนิดดี (ไม่ใช่น้ำมันปาล์ม กะทิ น้ำมันมะพร้าว) เมล็ดพืช ถั่ว ถั่วเปลือกแข็งกระเทาะเปลือก (nut เช่น อัลมอนด์ ฯลฯ ถั่วที่คล้าย nut มากหน่อย คือ ถั่วลิสง)

...

ที่สำคัญคือ การปรุงอาหาร DASH ไม่ควรใส่เกลือ ซอส น้ำปลามากเกิน และลดอาหารสำเร็จรูป เช่น ปลาเค็ม เนื้อเค็ม หมูแผ่น หมูหยอง ฯลฯ เพื่อลดการได้รับเกลือโซเดียมมากเกิน

อาหาร DASH จำกัด 4 เรื่องได้แก่ เกลือ, เนื้อแดง (เนื้อสัตว์ใหญ่ เช่น หมู วัว แพะ แกะ ฯลฯ กินได้ แต่ควรกินไม่เกินครึ่งหนึ่ง กินสัตว์ปีกนำหนังออก-ปลา-โปรตีนจากพืชดีกว่า), เนื้อสำเร็จรูป, และเครื่องดื่มเติมน้ำตาล

...

การศึกษาที่ผ่านมาพบว่า อาหาร DASH ช่วยลดความดันเลือดได้ด้วย ลดโคเลสเตอรอล (ไขมันในเลือด) ได้ด้วย [ NIH ]

โรคนิ่วในไตมีพิษภัยหลายอย่าง เช่น ทำให้ปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน เพิ่มเสี่ยงกรวยไตอักเสบ ไตเสื่อมสภาพ ไตวาย ความดันเลือดสูง ฯลฯ

...

คณะนักวิจัยรวบรวมข้อมูลจากการศึกษาใหญ่ 3 รายงานมารวมกัน รวมกลุ่มตัวอย่างกว่า 2 แสนราย และนิ่วในไต 5,645 ครั้ง

ผลการศึกษาพบว่า คนที่กินอาหารใกล้เคียงกับอาหาร DASH มากที่สุดลดความเสี่ยงนิ่วในไตได้ 40-45% เทียบกับคนที่กินอาหารต่างจาก DASH มากที่สุด

...

นิ่วในไตส่วนใหญ่พบในช่วงอายุ 20-70 ปี พบในผู้ชายมากกว่าผู้หญิง คนที่ประวัติคนในครอบครัวมีนิ่วในไต หรือเคยมีนิ่วในไตมาก่อน เพิ่มเสี่ยงนิ่วใหม่

วิธีป้องกันนิ่วในไตได้แก่ [ MayoClinic ], [ MayoClinic ], [ WebMD ]

...

(1). ระวังภาวะขาดน้ำ > ภาวะขาดน้ำเพิ่มเสี่ยงนิ่วในไต ควรกินน้ำ 8 แก้ว/วันขึ้นไป ดื่มเพิ่มถ้าหิวน้ำ หรือปัสสาวะสีเข้ม สีปัสสาวะควรมีสีเหลืองจาง หรือมองไม่เห็นสี

คนที่เคยเป็นนิ่วมาก่อนมีความเสี่ยงนิ่วใหม่สูง ควรกินน้ำไม่ต่ำกว่า 3.3 ลิตร/วัน (ถ้าไม่มีข้อห้าม)

(2). อาหารโปรตีนสูง เกลือสูง แคลเซียมต่ำ > เพิ่มเสี่ยง (อาหารโปรตีนสูง-เกลือสูง ทำให้เสียแคลเซียมออกทางปัสสาวะเพิ่ม)

โปรตีนจากสัตว์เพิ่มเสี่ยงนิ่ว ควรกินโปรตีนจากพืช เช่น โปรตีนเกษตร ถั่ว เต้าหู้ นมถั่วเหลือง ฯลฯ อย่างน้อย 1/2

ส่วนแคลเซียมต่ำทำให้สารเพิ่มการตกตะกอนประจุลบ เช่น ออกซาเลต ฯลฯ จากทางเดินอาหารดูดซึมได้มากขึ้น

ถ้ากินแคลเซียมมากพอ... แคลเซียมในอาหารจะไปจับกับออกซาเลต ขับออกไปพร้อมอุจจาระ ทำให้การดูดซึมลดลง โอกาสที่ออกซาเลตจะจับกลุ่มตกตะกอนในทางเดินปัสสาวะลดลง

(3). ออกแรง-ออกกำลังเป็นประจำ > ออกแรง-ออกกำลังน้อยเพิ่มเสี่ยง กลไกส่วนหนึ่งเกิดจากการออกแรง-ออกกำลังน้อยทำให้กระดูกเสื่อมเร็ว เมื่อกระดูกเสื่อมจะปล่อยแคลเซียมและแร่ธาตุอื่นๆ เข้าเลือด และขับออกทางไต

(4). ระวังน้ำหนักเกินหรืออ้วน > คนที่มีดัชนีมวลกายสูง อ้วนลงพุง หรือน้ำหนักเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เพิ่มเสี่ยง กลไกยังไม่ทราบแน่ชัด ทว่า...

ดัชนีมวลกาย = body mass index = BMI = น้ำหนักเป็นกิโลกรัม หารด้วยส่วนสูงเป็นเมตร 2 ครั้ง (ค่าปกติคนเอเชียไม่เกิน 23.5

อ้วนลงพุง คือ เส้นรอบเอวเกิน 90 ซม.ในผู้ชาย หรือ 80 ซม.ในผู้หญิง

(5). ความดันเลือดสูง > เพิ่มเสี่ยงนิ่วในไต 2 เท่า

(6). กินผลไม้กลุ่มมะนาว-ส้ม > มะนาว เลมอน ส้ม ให้สารกลุ่มซิเทรท (citrate) ซึ่งช่วยป้องกันนิ่วในไต

(7). กินอาหารแบบ DASH

...

ถึงตรงนี้... ขอให้พวกเรามีสุขภาพดีไปนานๆ ครับ 

 ติดตามบล็อกของเราได้ทางทวิตเตอร์ > [ Twitter ]

ที่มา                                                                      

• Thank St.Agnes Hospital > DASH diet may lower kidney stone risk. August 24, 2009. / Source > J Am Society of Nephrology.
• นพ.วัลลภ พรเรืองวงศ์ รพ.ห้างฉัตร ลำปาง สงวนลิขสิทธิ์. ยินดีให้นำไปเผยแพร่โดยอ้างอิงที่มาได้. ห้ามนำไปใช้เพื่อการค้า > 12 กันยายน 2552.
• ข้อมูล ทั้งหมดเป็นไปเพื่อการส่งเสริมสุขภาพ ไม่ใช่วินิจฉัยหรือรักษาโรค ท่านที่มีโรคประจำตัวหรือความเสี่ยงต่อโรคสูงจำเป็นต้องปรึกษาหมอที่ดูแล ท่านก่อนนำข้อมูลไปใช้.