คำ ถามข้างต้นมักจะได้ยินบ่อย ๆ เมื่อไปบรรยายตามสถาบันต่าง ๆ ก็เลยอยากจะหยิบยกขึ้นมากล่าวถึงบ้างเพื่อเป็นการทำความเข้าใจ
จิตคืออะไร? ก่อนอื่นต้องทำความเข้าใจตรงนี้เสียก่อน กับความหมายของคำว่าจิต...
จิตคือธาตุรู้ที่ติดตัวมาตั้งแต่ดั้งเดิมเริ่มแรก รวมอยู่ในหมวดวิญญาณธาตุอันเป็นองค์ประกอบหนึ่งของธาตุ 6 ซึ่งมนุษย์ทุกคนต้องมี...
มนุษย์ประกอบด้วย
1. ธาตุดิน 2. ธาตุน้ำ 3. ธาตุลม 4. ธาตุไฟ 5. อากาศธาตุ และ 6. วิญญาณธาตุ...
ธาตุดิน คือเนื้อหนังมังสา กระดูกทั้งหลายที่เป็นอวัยวะของเรา
ธาตุน้ำ คือกลุ่มเลือด น้ำลาย น้ำเหลือง ฯลฯ
ธาตุลม ก็คืออากาศที่เรา สูดเข้าทางระบบหายใจ และซ่านไปตามทุกอณูของเซลล์ในร่างกาย
ธาตุไฟ คือ ธาตุที่เกิดจากลมเข้าไปทำการสันดาป ให้ร่างกาย สามารถประกอบธาตุอื่น ๆ ให้ดำรงอยู่เป็นตัวตนเป็นรูปร่างอย่างเรา ๆ ที่เห็นกันอยู่.. ถ้าหากลมหายใจหยุด ธาตุไฟในร่างกายดับก็เท่ากับ ‘ตาย’ ดินและน้ำในตัวเราก็จะสลายลง เนื้อหนังกระดูกจะกลายเป็นดิน... น้ำในตัวก็จะละลายออกเป็นน้ำหนองน้ำเหลืองไปตามลำดับ...
อากาศธาตุ บางท่านพอได้ยินคำว่าอากาศธาตุ ก็นึกถึงอากาศที่เป็นก๊าซหรือ...พวกแก๊สทั้งหลาย หากความจริงหมายถึง ‘ความ ว่าง’ ที่อยู่ในร่างกายของพวกเรา ยกตัวอย่างง่าย ๆ เมื่อเรามองผิวหนังของตัวเองด้วยตาเปล่า เราจะเห็นว่า ‘ทึบตัน’ แต่ถ้าเราเอากล้องจุลทรรศน์ขยายขึ้นไปเรื่อยๆ เป็นหมื่นเป็นแสนเท่า เราจะเห็นว่าความจริงส่วนประกอบของผิวหนังหรือกล้ามเนื้อทั้งหมด ประกอบขึ้นจากเซลล์ทั้งสิ้น และเซลล์ทั้งหมดจะมีช่องว่างพรุนคล้ายลอยตัวเรียงกันเป็นระเบียบ...โดยยึด โยงกันด้วยพลังงานที่เราจะกล่าวถึงในลำดับต่อไป
วิญญาณธาตุ ในข้อสุดท้ายเป็นส่วนสำคัญที่จะกล่าว เนื่องไปจนถึงหัวข้อซี่งจั่วหัวไว้ตั้งแต่ต้น วิญญาณธาตุ คือ ‘ธาตุ รู้’ ดั้งเดิม เป็นจุดเริ่มต้นของมนุษย์
วิญญาณธาตุ เป็นธาตุที่กำหนดวิถีของ มนุษย์ ไม่ว่าจะเป็นรูปร่าง ยศศักดิ์ รวมทั้งผลกรรมทั้งหมดของแต่ละภพชาติจะถูกบันทึกอยู่ในวิญญาณทั้งสิ้น และเมื่อเราตายลง วิญญาณจะ ‘จุติ’ หรือที่เรียกว่า การเคลื่อนที่ไปหาผลกรรมที่กระทำ...ผลกรรมที่ปนอยู่ในวิญญาณนั้นเราเรียก ว่า... ‘ภวังคจิต’ ล้วน ๆ...
และภวังคจิตตัวนี้แหละเป็นตัวกำหนดรูป ร่างสูงต่ำดำขาว โง่เขลาหรือฉลาดของมนุษย์ที่เวียนว่ายอยู่ในวัฏฏะสงสาร จนกว่าจะถึง ‘นิพพาน’
ฉะนั้น! ธรรมะของพระพุทธเจ้าจึงสอนมนุษย์ให้รู้จัก การควบคุมจิตของตนไม่ให้มุ่งกระทำความชั่ว...หากให้ทำแต่กรรมดี และเมื่อจิตถูกอบรมให้อยู่ในความดีเป็นนิจแล้ว จิตจึงสะอาดบริสุทธิ์ เมื่อดับขันธ์ลงจิตจะไปปฏิสนธิในภพภูมิที่ดี...มีรูปร่างและสติปัญญางดงาม
หรือถ้าสามารถอบรมจิตให้อยู่ในสภาวะเป็นกลางปราศจากกิเลสตัณหาราคะครอบงำ ก็จะหลุดการเวียนว่ายตายเกิด อันเรียกว่าสภาวะนิพพานได้
...ในความคิดของภูเตศวรจึงมั่นใจว่า...
ธรรมะของศาสนาพุทธสอนคนให้รักษา ‘จิต’ มิให้ปรุงแต่งไปตามสิ่งเร่งเร้าของตัณหาทั้งหลายทั้งสิ้นทั้งปวงเป็นหลัก...
เซียนสู เชยพรหมธีระ...ที่เป็นอาจารย์ของ ‘ทมยันตี’ คนหนึ่ง ซึ่งคุณทมยันตีเรียกว่า ‘อาเตีย’ อย่างสนิทปาก เคยบอกไว้ว่า...
‘จิตเดิมแท้ของมนุษย์ บริสุทธิ์...ไม่มีอะไร’ แต่ รูป...รส...กลิ่นเสียงทั้งหลายที่กระทบวิถีวิญญาณทาง หูตาปากลิ้นจมูกกายใจ ที่เรียกว่า อายตะนะ 6...และเข้าไปปรุงแต่งในจิต...ทำให้เกิดความหมองทางวิญญาณ...
...อาการที่ เกิดจากการปรุงแต่งของจิตเรียกว่า ‘ใจ’ ยกตัวอย่างเช่น...มีคนนินทาว่าร้ายเรามาแล้วถึงสองสามวัน แต่เราไม่รู้...เราก็ไม่โกรธ...แต่พอมีคนมาเล่าให้ฟังว่า นาย ก. นินทาด่าว่าเรา... พอได้ยินก็เกิดความโกรธขึ้น... ทั้ง ๆ ที่เหตุการณ์นั้นผ่านมาแล้ว และถ้าไม่ได้ยินจะเอาตัวโกรธมาจากไหน...จริงไหม?
ฉะนั้น...‘จิต’ จึงเป็นสภาวะกลาง ๆ ถ้าไม่มีอะไรมากระทบ... ถ้าไม่เห็น... ก็ไม่รู้ว่าสวยหรือน่าเกลียด ไม่ได้ยินก็ไม่รู้ว่า เสียงไพเราะหรือไม่ไพเราะ ถ้าไม่กินก็ไม่รู้ว่าอร่อยหรือไม่อร่อย...
อาการนั้นคือ อาการของ ‘จิต’ ที่ยังไม่กระทบและปรุงแต่ง...
แต่ถ้าจักษุวิญญาณมองเห็น... รายงานเข้าไปในจิต... และจิตปรุงแต่งแล้วรายงานออกมาว่า ‘สวย’ พอเห็นว่าสวยก็เกิดความชอบ... อาการเช่นนี้เรียกว่า ‘ใจ’
สรุป ก็คือ จิตคือธาตุรู้เดิม... ใจคืออาการของจิตที่ถูกกระทบแล้วนำมาปรุงแต่ง
ก็คงต้อง เอวังลงตรงนี้... ด้วยประโยคที่ว่า...“อยากพ้นทุกข์ พ้นกรรม ต้องรักษา... จิต ไม่ให้ฟุ้งซ่านไปตาม รูป...รส...กลิ่น เสียงที่กระทบอายตะนะ 6 อันมี หู ปาก ลิ้น ตา กาย ใจ... เป็นสื่อ...”
และถ้าทำลำบากก็ต้องขอแนะนำง่าย ๆ
“ใช้สมาธิช่วยสิครับ”
|
|
ความคิดเห็น