วรรณคดีสไตล์เกรียน

  • 100% Rating

  • 1 Vote(s)

  • 159,308 Views

  • 412 Comments

  • 878 Favorites

แชร์นิยายเรื่องนี้

  • Month Views
    1,972

    Overall
    159,308

ตอนที่ 77 : ยศในอดีต (๓) : ยศเจ้านาย

  • เนื้อหานิยายตอนนี้เปิดให้อ่าน
  • View : 911
    จำนวนคนให้กำลังใจ : 6 ครั้ง
    24 เม.ย. 62

เจ้านายในที่นี้ ไม่ใช่เจ้านายในบริษัท หรือ เจ้านายที่ลูกของเจ เจตรินนะ (ฮา) 


แต่เป็นพวกพระญาติพระวงศ์ของพระเจ้าแผ่นดินเขาล่ะ พระยศเจ้านายในราชสกุลนั้นมีอยู่ 2 ประเภทคือ สกุลยศ คือ ยศที่ตั้งแต่เกิด และ อิสริยยศ คือยศที่แต่งตั้งในทางราชการภายหลัง 


ผู้ที่เกิดในราชตระกูลก็ตาม จะเรียกๆรวมกันว่า เจ้า สกุลยศของพวกเจ้าแบ่งออกเป็น 5 ระดับ ดังนี้


1. เจ้าฟ้า มีความแตกต่างกัน 3 ชั้น คือ

เจ้าฟ้าชั้นเอก : ถือประสูติข้างแม่ที่เป็นพระอัครมเหสี หรือแม่เป็นพระธิดาของกษัตริย์รัชกาลก่อน เรียกลำลองว่า "ทูลกระหม่อม" บางแห่งเรียกว่า พระหน่อพุทธเจ้า หรือ องค์รัชทายาท

เจ้าฟ้าชั้นโท : ถือประสูติข้างแม่ที่ทรงศักดิ์รองลงมา หรือเป็นหลานของกษัตริย์รัชกาลก่อน เรียกลำลองว่า "สมเด็จ" 

เจ้าฟ้าชั้นตรี : พระยศที่พระเจ้าแผ่นดินพระราชทานเป็นกรณีพิเศษ โดยอาศัยการตั้งราชวงศ์ใหม่ หรืออีกนัยหนึ่งต้องถือประสูติจากพ่อและแม่เป็นเจ้าฟ้า หรือแม่เป็นเจ้าฟ้า พ่อเป็นพระองค์เจ้า เรียกลำลองว่า "เจ้าฟ้า"  หรือหากได้รับสมเด็จ เรียกว่า "สมเด็จเจ้าฟ้า"


2. พระองค์เจ้า มีความแตกต่างกัน 3 ชั้น คือ

พระองค์เจ้าชั้นเอก : เป็นลูกอันเกิดด้วยพระสนม (เจ้าจอมมารดา) 

พระองค์เจ้าชั้นโท : เป็นหลานของพระเจ้าแผ่นดิน หรือเป็นลูกของพระมหาอุปราช เรียกลำลองว่า "พระองค์" 

พระองค์เจ้าชั้นตรี : เป็นหลานของพระเจ้าแผ่นดิน ซึ่งพ่อแม่เป็นพระองค์เจ้าด้วยกัน หรือพ่อเป็นเจ้าฟ้าชั้นเอก แต่แม่มิได้เป็นเจ้า เป็นแค่หม่อมเฉยๆ 


3. หม่อมเจ้า : เป็นลูกของเจ้าฟ้าและพระองค์เจ้า เรียกว่า "ท่าน" (นับได้ว่าเป็นพระยศชั้นสุดท้ายที่ต้องใช้คำราชาศัพท์) 


4.หม่อมราชวงศ์ : เป็นลูกของหม่อมเจ้า เรียกว่า "คุณชาย,คุณหญิง" เป็นแค่เพียงเชื้อพระวงศ์(ราชนิกุล) มิใช่เจ้า


5. หม่อมหลวง : เป็นลูกของหม่อมราชวงศ์ เรียกว่า "คุณ" เป็นเพียงเชื้อพระวงศ์


ส่วนอิสริยยศ คือ ยศที่พระเจ้าแผ่นดินทรงสถาปนาเจ้านายให้มีศักดิ์สูงขึ้น ปรากฏขึ้นในแผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์มหาราช โดยทรงสถาปนาเจ้าฟ้าศรีสุพรรณ เป็นเจ้ากรมหลวงโยธาทิพ และเจ้าฟ้าหญิงสุดาวดีเป็นเจ้ากรมหลวงโยธาเทพ 


พระอิสริยศในสมัยอยุธยาถึงธนบุรี มี 4 ชั้นคือ

ชั้นที่ 1 กรมพระ เป็นอิสริยยศสำหรับ พระพันปีหลวง (พระราชมารดา) พระมหาอุปราช และวังหลัง
ชั้นที่ 2 กรมหลวง เป็นอิสริยยศสำหรับ พระมเหสี โดยมากมักมีแต่เจ้านายฝ่ายใน
ชั้นที่ 3 กรมขุน เป็นอิสริยยศสำหรับ เจ้าฟ้าราชกุมาร
ชั้นที่ 4 กรมหมื่น เป็นอิสริยยศสำหรับ พระองค์เจ้า


ในสมัยกรุงศรีอยุธยา ไม่มีการเลื่อนชั้นอิสริยยศ (ยกเว้นการเลื่อนกรมพระราชมารดา หรือผู้ที่ขึ้นเป็นพระมหาอุปราชเป็น กรมพระ) ประเพณีการเลื่อนอิสริยยศเจ้านายเกิดขึ้นในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ในสมัยรัชการที่ ๒ อิสริยยศเจ้านายจึงมี 5 ชั้นคือ


ชั้นที่ 1 : กรมพระยา หรือ กรมสมเด็จพระ (ในร.6 ทรงโปรดให้ใช้ว่า "สมเด็จพระ"สำหรับฝ่ายใน)
ชั้นที่ 2 : กรมพระ สำหรับพระราชมารดา วังหน้า และวังหลัง สมัยร.1 ตั้งพระพี่นางให้ดำรงพระยศนี้
ชั้นที่ 3 : กรมหลวง สำหรับเจ้าฟ้าชั้นใหญ่
ชั้นที่ 4 : กรมขุน สำหรับเจ้าฟ้าชั้นเล็ก 
ชั้นที่ 5 : กรมหมื่น สำหรับพระองค์เจ้า


ประเพณีการเฉลิมพระยศเจ้านายแต่โบราณ ถือเอาการสองอย่างเป็นหลัก คือ การอภิเษก โดยผ่านการที่รดน้ำจากพระเจ้าแผ่นดินอย่างหนึ่ง และ การจารึกพระสุพรรณบัฎอย่างหนึ่ง


ในสมัยรัชกาลที่ 5 ทรงยกเลิกระบบไพร่แล้ว การ "ทรงกรม" ของเจ้านาย จึงเป็นเพียงแต่การให้พระเกียรติยศแก่เจ้านายพระองค์นั้น แต่ไม่มีไพร่สังกัดกรมแต่อย่างใด 


เจ้านายที่ทรงกรมพระองค์ล่าสุด คือ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ เมื่อวันที่ 6 พฤษภาคม พ.ศ. 2538 ในการบำเพ็ญพระราชกุศลฉลองพระชนมายุ 6 รอบ (72 พรรษา) ไทยได้ยกเลิกระบบไพร่ซึ่งสังกัดกรมเจ้านายไปแล้วรัชกาลที่ 5 และเลิกบรรดาศักดิ์ของขุนนางไปแล้วในสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม


ต่อมาเรามาดูตำแหน่งของมเหสีกันบ้างเทอญ โดยเริ่มจาก

1. สมเด็จพระอัครมเหสี 
- สมเด็จพระบรมราชินีนาถ --> พระเจ้าแผ่นดินโปรดให้เป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน 
- สมเด็จพระบรมราชินี
- สมเด็จพระราชินี --> ยังไม่ผ่านพิธีบรมราชาภิเษก

2. พระมเหสี
- สมเด็จพระบรมราชเทวี
- สมเด็จพระอัครราชเทวี

3. พระราชเทวี
- พระนางเจ้า พระวรราชเทวี
- พระนางเจ้า พระราชเทวี

4. พระนางเธอ

5. พระอรรคชายาเธอ

6. พระราชชายา
- พระวรชายา
- พระราชชายา

7. พระสนมเอก
- เจ้าคุณพระ
- เจ้าคุณจอมมารดา
- เจ้าจอม
- พระ --> สำหรับรัชกาลที่ 6

8. พระสนม
- เจ้าจอมมารดา
- เจ้าจอม
- จอมมารดา --> สำหรับกรมบวรวิเศษไชยชาญ

ให้กำลังใจนักเขียน
นักเขียนได้รับกำลังใจแล้ว!
นักเขียนได้รับกำลังใจแล้ว 6 ครั้ง

1 ความคิดเห็น

  1. #42 มัณทนา [Red Devil] (@sousuke) (จากตอนที่ 77)
    วันที่ 24 ตุลาคม 2558 / 17:21
    ตำแหน่งพระมเหสีกับพระสนม ความหวังในการเขียนนิยายแนวจักรๆวงศ์ๆเริ่มส่องประกายแล้ว
    #42
    0