วรรณคดีสไตล์เกรียน

  • 100% Rating

  • 1 Vote(s)

  • 159,614 Views

  • 412 Comments

  • 880 Favorites

แชร์นิยายเรื่องนี้

  • Month Views
    2,278

    Overall
    159,614

ตอนที่ 52 : ช่างสิบหมู่

  • เนื้อหานิยายตอนนี้เปิดให้อ่าน
  • View : 1335
    จำนวนคนให้กำลังใจ : 14 ครั้ง
    17 พ.ย. 61

กรมช่างสิบหมู่ เป็นกรมช่างหลวง กรมใหญ่กรมหนึ่งมาแต่สมัยโบราณ รวบรวมบรรดาผู้ที่มีฝีมือ ความสามารถ และชำนาญการสร้างสรรค์สิ่งดีของงามเพื่อสนองความประสงค์ของพระมหากษัตริย์ในการสรรค์สร้างสิ่งต่างๆ   


ช่างสิบหมู่ เป็นคำที่เลื่อนมาแต่คำว่า “ช่างสิปป” เป็นภาษาบาลี มีความหมายนัยเดียวกับคำว่า “ศิลป” ในภาษาสันสกฤต คือ ฝีมือทางการช่าง การแสดงออกมาให้ปรากฏขึ้นได้อย่างงดงาม พึงชม และ เกิดอารมณ์สะเทือนใจ คนไทยแต่ก่อน นิยมใช้ภาษาบาลีเป็นพื้น ไม่สู้นิยมใช้ภาษาสันสกฤต จึงใช้คำว่า “สิปป” แทนคำว่า “ศิลป”


 คำว่า “ช่างสิปป” ก็คือ ช่างศิลป์” นั่นเอง แต่คนไทยพูดประหยัดคำมาก หรือไม่ก็ออกเสียงไม่คล่องลิ้นอย่างไทย คำว่า “สิปป” จึงหดสั้นลงเป็น “สิบ” เลยกลายเป็นจำนวนนับ10 เสียเลย และ ด้วยความไม่เข้าใจในคำว่า “ช่างสิบ” ว่าเป็นช่างอะไรเสียแล้ว ก็เลยเติมคำว่า “หมู่” ต่อท้ายเข้าให้ได้ความว่า เป็นช่างมีจำนวนสิบหมู่ด้วยกัน คำว่า “ช่างสิบหมู่” ก็ดังว่ามานี้

.
.
.
.
.
.
.
.

ช่างสิบหมู่ได้แบ่งตามทำเนียบราชการและในกรมช่างสิบหมู่ได้ดังนี้

1.ช่างเขียน   

ช่างเขียน คือ บุคคลที่มีฝีมือในการวาดเขียน และ ระบายสี ให้เกิดเป็นลวดลาย หรือ รูปภาพต่างๆ ได้อย่างงดงาม ในบรรดาช่างประเภทต่างๆ ในหมวดช่างสิบหมู่ด้วยกัน ช่างเขียน จัดว่าเป็นช่างที่มีความฮอตยิ่งกว่าช่างหมู่ใดๆ โดยสำนวนภาษาในหมู่ช่างไทยแต่ก่อนพูดติดปากต่อๆ กันมาว่า

“ช่างกลึงพึ่งช่างชัก ช่างสลักแบบยังพึ่งช่างเขียน ช่างติและช่างเตียน ดันตะบึงไม่พึ่งใคร”


2.ช่างปั้น 

ช่างปั้น คือ บุคคลประเภทหนึ่งที่มีทั้งฝีมือในด้านการปั้น อาจกล่าวได้ว่าช่างปั้นเป็นช่างที่มีความสำคัญ ฮอตรองถัดลงมาแต่ช่างเขียนเลยทีเดียว


 3.ช่างแกะ 


ช่างแกะ เป็นผู้ที่มีความสามารถในการแกะเป็นลวดลายหรือรูปภาพขึ้น ด้วยใช้เครื่องมืที่เรียกว่า มีดแกะแกะ แคะ ควัก งานของช่างแกะ 


4.ช่างสลัก


ช่างสลัก เป็นผู้มีความสามารถในการสลักเป็นลวดลาย หรือรูปภาพ โดยวิธีใช้สิ่วเจาะ ให้ปรากฏอาจแสดงออกเป็น รูปลักษณ์ด้วยลักษณะเป็นงานสลักรูปลอยตัว งานสลักรูปกึ่งลอยตัว งานสลักรูปกึ่งพื้นราบ และ งานสลักรูปบนพื้น ราบ เป็นมาเช่นนี้โดยลำดับแต่โบราณกาล


5.ช่างหล่อ

ช่างหล่อนี่เป็นไรต์เตอร์หรืออเปล่าหนอ เผี้ยะ!! เพ้อเจ้อ!!

ช่างหล่อ เป็นผู้มีความสามารถในการหล่องานต่างๆ การหล่อเป็นงานที่เกี่ยวเนื่องกับงานปั้น ช่างหล่อจำนวนไม่น้อย มักเป็นผู้ที่มีความสามารถในการปั้นอยู่ด้วย หรือไม่ก็เป็นทั้งช่างปั้น และช่างหล่ออยู่ในคนเดียวกัน  


6.ช่างกลึง


ช่างกลึง เป็นผู้มีความสามารถในการกลึงงานต่างๆ งานช่างของช่างประเภทนี้คือ การสร้างทำสิ่งของบางสิ่งขึ้นจากวัสดุธรรมชาติ โดยการกลึงเป็นรูปทรงต่างๆ มีรูปลักษณ์ที่ประกอบด้วยศิลปลักษณะ เป็นงานสร้าง ทำเครื่องอุปโภค และ เครื่องสำหรับประดับตกแต่งซึ่งโดยมากเป็น ลักษณะทรงกลม ทรงกระบอก หรือรูปทรงกรวย กลม จัดเป็นงานประณีตศิลปะอีกประเภทหนึ่ง


7.ช่างหุ่น


ช่างหุ่น เป็นผู้มีความสามารถในการทำหุ่นรูปร่างต่างๆ ที่ประกอบ ไปด้วยศิลปลักษณะนานาชนิด ที่เป็นลักษณะรูปจำลอง แทนสิ่งที่เป็นจริงพวกหนึ่ง กับได้ทำสิ่งที่ใช้เป็นหุ่นโครงร่าง ของสิ่งที่ใช้เป็นหุ่นโครงร่าง ของสิ่งที่จะทำการตกแต่งรูปทรงให้สมบูรณ์ และสวยงามต่อไป


8.ช่างรัก

ช่างรัก  เป็นผู้ที่ต้องอาศัย “รัก” (รัก หรือ ยางรัก เป็นยางเหนียว สามารถเกาะจับพื้นของสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่ประสงค์จะทา หรือ ถมทับ หรือเคลือบผิวได้ดี )เป็นวัตถุปัจจัยสำคัญในการประกอบงานศิลปกรรม เนื่องด้วยการตกแต่ง ที่ลักษณะของงานเป็นไปในลักษณะประณีตศิลป หรือ มัณฑนศิลป เป็นต้น


9.ช่างบุ

เครื่องเงินวัวลาย 3.jpg

ช่างบุ เป็นผู้มีความสามารถในการช่างในลักษณะตกแต่งผิวภายนอกงานประเภทศิลปภัณฑ์ ครุภัณฑ์ และ สถาปัตยกรรม คำว่า “บุ” เป็นคำกริยาอย่างหนึ่ง หมายถึง การเอาของบางๆ หรือ อีกนัยหนึ่งคือ การตีให้เข้ารูป เช่น บุขันทองลงหิน เป็นต้น


10.ช่างปูน


ช่างปูน เป็นผู้ชำนาญในงานก่อสร้าง ทำอาคารสถานที่และศาสนสถานต่างๆ และ งานของช่างปูนยังเนื่องด้วยการปั้นปูนอีกด้วย


แท้จริงช่างไทยมีอยู่มากกว่า 10 หมู่ แต่ที่เรียกว่า "ช่างสิบหมู่" ก็เพื่อต้องการจะรวบรวมช่างที่เป็นส่วนสำคัญไว้ก่อนเพียง 10 หมู่ ต่อมาภายหลังจึงได้เพิ่มเติม หรือแยกแขนงออกไปอีกตามลักษณะของงานนั่นเอง 


ทั้งนี้ เนื่องด้วยมีพระนิพนธ์ของพระองค์เจ้าประดิษฐวรการ ผู้บัญชาการกรมช่างสิบหมู่ ในรัชกาลที่ 5 ทรงเป็นโคลงว่าด้วยช่างจำพวกต่างๆ ดังความตามโคลงพระนิพนธ์ ต่อไปนี้


เขียนกระดาษแกะหุ่นปั้น          ปูนรัก   บุฮา 
กลึงหล่อไม้สูงสลัก                    ช่างไม้


ตามบัญชีชื่อช่างที่ขึ้นทำเนียบเป็นช่างหลวงมีดังต่อไปนี้ 


ช่างเลื่อย ช่างก่อ ช่างดอกไม้เพลิง ช่างไม้สำเภา ช่างปืน ช่างสนะ(จีน) ช่างสนะ (ไทย) ช่างขุนพราหมณ์เทศ ช่างรัก ช่างมุก ช่างปากไม้ ช่างเรือ ช่างทำรุ ช่างเขียน ช่างแกะ ช่างสลัก ช่างกลึง ช่างหล่อ ช่างปั้น ช่างหุ่น ช่างบุ ช่างปูน ช่างหุงกระจก ช่างประดับกระจก ช่างหยก ช่างชาดสีสุก ช่างดีบุก ช่างต่อกำปั่น ช่างทอง

ให้กำลังใจนักเขียน
นักเขียนได้รับกำลังใจแล้ว!
นักเขียนได้รับกำลังใจแล้ว 14 ครั้ง

2 ความคิดเห็น

  1. #333 กิติโชฎก์ (จากตอนที่ 52)
    วันที่ 17 กันยายน 2561 / 00:12

    อยากขอใช้รูปในคอลัมน์ไม่ทราบต้องขออนุญาตจากทางไหนครับ

    #333
    1
    • #333-1 Ronnapat (@zennee) (จากตอนที่ 52)
      17 กันยายน 2561 / 12:41
      ได้เลยฮ่ะ เพราะว่านิยายชุดนี้ ผมเปิดให้คนมาคัดลอกไปเผยแพร่ที่อื่นได้อยู่แล้ว
      #333-1
  2. #184 เด็กหงส์ (จากตอนที่ 52)
    วันที่ 14 ตุลาคม 2560 / 21:27
    คิดมาตลอดว่าช่างสิบหมู่ ต้องมีแค่สิบอย่างแน่ๆ ขอบคุณสำหรับความรู้ครับ
    #184
    0