วรรณคดีสไตล์เกรียน

  • 100% Rating

  • 1 Vote(s)

  • 159,232 Views

  • 412 Comments

  • 878 Favorites

แชร์นิยายเรื่องนี้

  • Month Views
    1,896

    Overall
    159,232

ตอนที่ 168 : โคลงนิราศของหลวงธรรมาภิมณฑ์

  • เนื้อหานิยายตอนนี้เปิดให้อ่าน
  • View : 153
    จำนวนคนให้กำลังใจ : 7 ครั้ง
    22 เม.ย. 61



รองอำมาตย์เอกหลวงธรรมาภิมณฑ์ (ถึก จิตรกถึก) เป็นชาวจังหวัดจันทบุรี เกิดในเมื่อวันที่  5 กรกฎาคม พ.ศ.2401 มีอุปนิสัยชอบภาษาไทย จนสามารถแต่งโคลง ฉันท์ กาพย์ กลอน ได้เป็นอย่างดี จึงเป็นเหตุให้ได้รับราชการมียศศักดิ์ จนกระทั่งถึงแก่กรรมด้วยโรคชราเมื่อวันที่ 22 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2471


วรรณคดีประเภทนิราศที่หลวงธรรมาภิมณฑ์แต่งไว้นั่นเท่าที่พบมีอยู่ 2 เรื่อง คือ โคลงนิราศวัดรวก และ โคลงนิราศวัดสมุหประดิษฐ์ ซึ่งทั้งสองเรื่องนี้ กล่าวถึงการเดินทางไปยังสระบุรีเหมือนกัน....


โคลงนิราศวัดรวก หลวงธรรมาภิมณฑ์แต่งเมื่อ พ.ศ.  2428 เป็นโคลงสี่สุภาพจำนวน 252 บท เนื้อหาพรรณนาการเดินทางจากวัดรวก (วัดไม้รวก) ไปยังพระพุทธบาทจังหวัดสระบุรี


นิราศเรื่องนี้ผิดแผกจากนิราศทั่วไป ตรงที่มิได้เริ่มพรรณนาการเดินทางตั้งแต่ที่อยู่ของกวี แต่กลับเริ่มต้นเมื่อเดินทางมาถึงวัดรวกแล้ว และกวีนิพนธ์ส่วนใหญ่มักจะนำชื่อสถานที่อันเป็นจุดหมายมาตั้งเป็นชื่อนิราศ แต่หลวงธรรมาภิมณฑ์ใช้ชื่อสถานที่เริ่มต้นเป็นชื่อนิราศ


วัดรวก (วัดไม้รวก) อ.ท่าเรือ อยุธยา

การเดินทางไปพระพุทธบาทในอดีตนั้น ปกติมักล่องเรือไปขึ้นบกที่อำเภอท่าเรือ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา แล้วขี่ช้างหรือนั่งเกวียนไปตามเส้นทางถนนฝรั่งส่องกล้อง ซึ่งเป็นถนนที่สมเด็จพระเจ้าทรงธรรมโปรดให้ฝรั่งชาติฮอลันดาตัดถนนเส้นนี้ไปยังพระพุทธบาท


คราวที่หลวงธรรมาภิมณฑ์เดินทางไปนี้ ท่านใช้เกวียนเป็นพาหนะ ออกเดินทางจากวัดรวกในตอนบ่าย ผ่านจุด check in ต่าง ๆจนกระทั่งถึงพระพุทธบาทในเวลาสองยาม


โคลงนิราศเรื่องนี้ได้มีระบุว่า หลวงธรรมาภิมณฑ์แต่งขึ้นขณะเดินทางติดตามพหลวงญาณภิรมย์ (บุญ) เป็นธรรมทูตอัญเชิญพุทธบรรณาการ ซึ่งรัชกาลที่ 5 อยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ไปบูชาพระพุทธบาทสระบุรี


โคลงนิราศวัดสมุหประดิษฐ์ หลวงธรรมาภิมณฑ์แต่งเป็นโคลงดั้นวิวิธมาลี จำนวน 206 บท กล่าวถึงการเดินทางจากกรุงเทพฯ เพื่อไปตรวจการศึกษาที่โรงเรียนวัดสมุหประดิษฐาราม


ส่วนระยะเวลาที่แต่งโคลงนิราศเรื่องนี้ ซึ่งท่านระบุไว้ในท้ายเรื่องว่ากำลังรับราชการอยู่ที่กรมศึกษาธิการนั้น สันนิษฐานว่าน่าจะเป็นช่วงที่ท่านกลับเข้ารับราชการที่กองตำราเรียนในระหว่าง พ.ศ. 2443 - 2446 ซึ่งสอดคล้องกับระยะเวลาการตั้งโรงเรียนดังกล่าว 


โรงเรียนนี้มีสาเหตุมาจากเจ้าจอมมารดาแสงในรัชกาลที่ 5 ธิดาของพระยาไชยวิชิต (ช่วง กัลยาณมิตร) เกิดเจ็บไข้ แล้วใคร่จะทำบุญเพื่อความเป็นสวัสดิมงคล 


รัชกาลที่ 5 ซึ่งกำลังวางรากฐานการศึกษาสมัยใหม่ให้แก่ราษฎร ด้วยการจัดตั้งโรงเรียนสอนหนังสือทั่วทั้งสยาม จึงทรงแนะนำให้เจ้าจอมมารดาแสงบูรณะวัดสมุหประดิษฐารามและจัดตั้งโรงเรียนขึ้นที่วัดนี้


การดำเนินงานจัดตั้งโรงเรียนที่วัดสมุหประดิษฐารามในครั้งนี้ สมเด็จกรมพระยาวชิรญาณวโรรสได้มีรับสั่งให้ต่อพื้นชาลาพระอุโบสถออกไปอีกห้องหนึ่ง กว้าง 6 ศอก ยาว 6 วา กั้นเป็นห้องสำหรับเรียนหนังสือ 


ส่วนโรงเรียนวัดสมุหประดิษฐ์ที่จัดตั้งขึ้นในครั้งนี้สันนิษฐานว่าคงจะตั้งอยู่ได้ไม่นาน เพราะมีหลักฐานว่าในปี พ.ศ. 2451 พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบีเอตริศภัทรายุวดี พระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวซึ่งประสูติแต่เจ้าจอมมารดาแสง มีพระประสงค์จะให้มีโรงเรียนหนังสือไทยขึ้นในวัดนี้อีก 


พระยาพิไชยรณรงค์สงคราม เจ้าเมืองสระบุรีจึงได้จัดศาลาโรงธรรมในวัดนี้เป็นโรงเรียน และได้รับประทานนามว่า “โรงเรียนประถมสมุหประดิษฐ์

วัดสมุหประดิษฐาราม อ.เสาไห้ สระบุรี
ให้กำลังใจนักเขียน
นักเขียนได้รับกำลังใจแล้ว!
นักเขียนได้รับกำลังใจแล้ว 7 ครั้ง

1 ความคิดเห็น

  1. #276 เด็กหงส์ (จากตอนที่ 168)
    วันที่ 9 มกราคม 2561 / 22:18
    Thank You
    #276
    0