วรรณคดีสไตล์เกรียน

  • 100% Rating

  • 1 Vote(s)

  • 159,402 Views

  • 412 Comments

  • 879 Favorites

แชร์นิยายเรื่องนี้

  • Month Views
    2,066

    Overall
    159,402

ตอนที่ 156 : เมดเล่ย์วรรณคดีพระพุทธบาท

  • เนื้อหานิยายตอนนี้เปิดให้อ่าน
  • View : 327
    จำนวนคนให้กำลังใจ : 7 ครั้ง
    18 พ.ย. 61

ความเชื่อเรื่องรอยพระพุทธบาทนั้นมีแต่ตั้งแต่สมัยโบราณ...


สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงนิพนธ์ถึงคติการนับถือรอยพระพุทธบาทของไทยว่า รับสืบเนื่องมาจากชาวอินเดียและลังกา


ถ้าหากจะพูดถึงรอยพระพุทธบาทที่มีชื่อเสียงที่สุดในสยามประเทศแล้วล่ะก็ หลายคนก็คงจะนึกถึง วัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหาร ตั้งอยู่ที่ อ.พระพุทธบาท จังหวัดสระบุรีกันใช่ม้า 


และมีความเชื่อที่ว่า “ถ้าใครได้เดินทางมาสักการะรอยพระพุทธบาทนี้ครบ 7 ครั้งอานิสงส์ผลบุญก็จะส่งให้ได้ไปจุติในสรวงสวรรค์ แม้ในชาติภพนี้ก็จะมีชีวิตที่ดี สมหวังทุกประการ” เลยนะเออ


การค้นพบรอยพระพุทธบาทแห่งนี้ต้องย้อนไปในสมัยกรุงศรีอยุธยา รัชกาลพระเจ้าทรงธรรม 
ครั้งนั้น พรานบุญได้ยิงเนื้อทรายตัวหนึ่ง และออกไล่ล่าจนมาถึงพุ่มไม้แห่งหนึ่ง แต่ปรากฎว่าเนื่อทรายตัวนั้นกลับวิ่งปรื๋อออกมาและหลบหนีไปได้


พรานบุญจึงตามเข้าไปดูในพุ่มไม้ ก็พบรอยเท้าปรากฏอยู่ในศิลา ขนาดยาวประมาณสักศอกเศษ ตรงกลางมีลายกงจักรและมงคล 108 ภายในรอยนั้นมีน้ำขัง พรานบุญคิดว่าบาดแผลของเนื้อทรายหายเป็นวูฟเวอรีนได้เพราะน้ำในรอยนั้น จึงวักน้ำลองเอามาทาตัว บรรดาโรคผิวหนังต่างๆก็หายสิ้น


เมื่อความนั้นทราบถึงพระเจ้าทรงธรรม ที่บังเอิญทราบในเมืองไทยนั้นมีรอยพระพุทธบาท 1 ใน 5 ตามตำนาน จึงเสด็จพระราชดำเนินไปทอดพระเนตร และโปรดให้สร้างมณฑปครอบรอยพระพุทธบาทเอาไว้ นอกจากนั้นทรงกำหนดเทศกาลสำหรับให้มหาชนขึ้นไปบูชารอยพุทธบาทเดือน 3 หนึ่งครั้ง และเดือน 4 อีกหนึ่งครั้งเป็นประเพณีตั้งแต่นั้นมา


ทำให้เกิดวรรณคดีที่เกี่ยวข้องกับรอยพระพุทธบาทขึ้นมากมาย ดังนี้


1. โคลงนิราศเจ้าฟ้าอภัย 
พระนิพนธ์ : เจ้าฟ้าอภัย 
แต่งด้วยโคลงสี่สุภาพ จำนวน 25 บท เนื้อหากล่าวถึงการเดินทางจากกรุงศรีอยุธยาไปทางลพบุรี และน่าจะเดินทางต่อไปยังพระพุทธบาทสระบุรี แต่เรื่องราวที่ปรากฏในโคลงมีเพียงเดินทางไปเซ่นสรวงบูชาที่ศาลเจ้าแห่งหนึ่ง


2. บุณโณวาทคำฉันท์ 
โดย : พระมหานาค วัดท่าทราย 
เป็นวรรณคดีที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับตำนานพระพุทธบาทตามคัมภีร์ในพุทธศาสนา และ งานสมโภชรอยพระพุทธบาท สันนิษฐานว่าแต่งขึ้นในสมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ประกอบด้วยฉันท์และกาพย์ประเภทต่าง ๆ


3. โคลงนิราศพระพุทธบาท
โดย : พระมหานาค วัดท่าทราย
แต่งด้วยโคลงสี่สุภาพ จำนวน 25 บท เริ่มด้วยบทพรรณนาถึงความเศร้าโศกที่ต้องจากนางผู้เป็นที่รัก กวีได้เข้าขอพรที่วัดตองปุ จากนั้นจึงเดินทางผ่านบ้านกระทุ่ม หนองคนที บ้านท้ายพิกุล บางโขมด และบ้านแม่ลา 


4. กาพย์ห่อโคลงประพาสธารทองแดง
พระนิพนธ์ : เจ้าฟ้าธรรมธิเบศ (เจ้าฟ้ากุ้ง)
แต่งด้วยกาพย์ห่อโคลง (โคลงสี่สุภาพสลับกาพย์ยานี 11 ) จำนวน 108 บท และโคลงสี่สุภาพลงท้ายจำนวน 5 บท เนื้อความกล่าวถึงขบวนพยุหยาตราทางสถลมารคของเจ้าฟ้ากุ้ง ตั้งแต่ขึ้นจากท่าเจ้าสนุก เดินทางรอนแรมไปในป่า จนถึงธารทองแดง ระหว่างการเดินทางกวีพรรณนาถึงสัตว์ป่า พืชและปลาต่างๆ


5. กาพย์ห่อโคลงนิราศธารโศก
พระนิพนธ์ : เจ้าฟ้าธรรมธิเบศ (เจ้าฟ้ากุ้ง)
ทรงพระนิพนธ์คราวเดียวกับกาพย์ห่อโคลงประพาสธารทองแดง เมื่อครั้งตามเสด็จสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศไปทรงนมัสการและสมโภชรอยพระทุทธบาท สระบุรี เดิมเรียกว่า นิราศพระบาท แต่งโดยกาพย์ห่อโคลงจำนวน 152 บท ขึ้นต้นด้วยโคลงสี่สุภาพ 2 บท เนื้อหาพรรณนาความงามแต่ละส่วนของนาง จากนั้นก็คร่ำครวญ จบด้วยโคลงกระทู้ 3 บท

 
6. นิราศพระบาท
โดย : สุนทรภู่
เป็นวรรณคดีนิราศที่รู้จักกันเป็นอย่างดี แต่งขึ้นเมื่อพ.ศ. 2350 คราวเมื่อตามเสด็จพระองค์เจ้าปฐมวงศ์ไปนมัสการรอยพระพุทธบาท แต่งด้วยกลอนสุภาพ 231 บท


7. โคลงนิราศวัดรวก
โดย : หลวงธรรมาภิมณฑ์ (ถึก จิตรกถึก)
แต่งขึ้นในรัชสมัยรัชกาลที่ 5 ณ วันพุธ แรม 2 คํ่า เดือนอ้าย ปีระกา จุลศักราช 1247 (พ.ศ. 2428) แต่งขึ้นขณะเดินทางติดตามพระยาธรรมปรีชา (บุญ) อัญเชิญเครื่องพุทธบรรณาการของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ไปบูชาพระพุทธบาท สระบุรี แต่งด้วยคำประพันธ์ประเภทโคลงสี่สุภาพ จำนวน 252 บท ตอนต้นเรื่องมีร่ายสุภาพนำ 1 บท 


8. นิราศพระบาท สำนวนนายจัด
โดย : นายจัด 
มีระบุชื่อผู้แต่งว่าชื่อ “จัด” เพิ่งหัดเขียนโคลงกลอน สันนิษฐานว่าน่าจะแต่งขึ้นภายหลังจากนิราศพระบาทของสุนทรภู่ คิดน่าจะแต่งขึ้นตั้งแต่ช่วงปลายรัชกาลที่ 2 เป็นต้นมา


9. โคลงลิลิตดั้นตำนานพระพุทธบาท
พระนิพนธ์ : กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ 
ทรงพระนิพนธ์เมื่อ พ.ศ. 2456 เพื่อถวายรัชกาลที่ 6 เมื่อคราวเสด็จพระราชดำเนินไปทรงยกพระจุลมงกุฎเหนือพุ่มข้าวบิณฑ์ ณ ยอดพระมณฑปพระพุทธบาท 

แต่งด้วยร่ายดั้น โคลงดั้นวิวิธมาลี และวสันตดิลกฉันท์ 


เนื้อหาในโคลงลิลิตดั้นตำนานพระพุทธบาทเล่าเรื่องตำนานพระพุทธบาทจากปุณโณวาทสูตร (Punnovadasuttam) จากนั้นกล่าวถึงการสร้างกรุงศรีอยุธยา เมื่อครั้งสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 (พระเจ้าอู่ทอง) สืบมาถึงรัชกาลสมเด็จพระเจ้าทรงธรรมจึงได้พบรอยพระพุทธบาท 


ต่อมาบรรยายเหตุการณ์ที่พระมหากษัตริย์ทั้งสมัยกรุงศรีอยุธยา สมัยกรุงธนบุรี และสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ เกือบทุกพระองค์เสด็จพระราชดำเนินมาทรงนมัสการรอยพระพุทธบาท 


ลิลิตเรื่องนี้ผู้ทรงพระนิพนธ์มีพระวินิจฉัยรอยพระพุทธบาทที่สระบุรีว่า แม้จะมีผู้เห็นว่าตำนานรอยพระพุทธบาทเป็นเพียงนิทาน โดยอ้างว่าพระพุทธเจ้าอยู่ที่อินเดียและไม่เคยเสด็จมาเมืองไทย แต่รอยพระพุทธบาทก็เป็นเจดียสถานสำคัญที่เป็นศูนย์รวมศรัทธาของพุทธศาสนิกชน ความเห็นคัดค้านจึงมีแต่จะทำให้เกิดความขัดแย้งไม่ก่อประโยชน์ใดๆ ในขณะที่ความเลื่อมใสศรัทธาในรอยพระพุทธบาทจะพาจิตน้อมสู่ธรรมะ น้อมนำให้ปฏิบัติตนตามคำสอนของพระพุทธเจ้าและเป็นพุทธศาสนิกชนที่ดีต่อไป


โคลงลิลิตดั้นตำนานพระพุทธบาทเป็นวรรณคดีที่รวบรวม ตำนานเกี่ยวกับพระพุทธบาทสระบุรีไว้อย่างครบถ้วน โดยกล่าวถึงเหตุการณ์สำคัญในแต่ละรัชกาลอย่างเป็นลำดับ และสอดแทรกประเพณีนิยมเรื่องการทำบุญนมัสการรอยพระพุทธบาทของคนไทย ร้อยเรียงด้วยคำประพันธ์ประเภทลิลิตดั้นและใช้อักขรวิธีที่เป็นลักษณะเฉพาะของกวี นับว่าเป็นวรรณคดีที่มีคุณค่าเรื่องหนึ่ง


ให้กำลังใจนักเขียน
นักเขียนได้รับกำลังใจแล้ว!
นักเขียนได้รับกำลังใจแล้ว 7 ครั้ง

1 ความคิดเห็น

  1. #254 เด็กหงส์ (จากตอนที่ 156)
    วันที่ 14 ตุลาคม 2560 / 23:37
    สาธุครับ
    #254
    0